Bài 2. Nguồn Gốc - Các Phần của Thánh Lễ - Chủ Tế - các Lời Đọc

 

1. Thánh lễ bắt nguồn từ đâu?

Thánh lễ bắt nguồn từ một nghi thức của người Do-thái: nghi thức vọng lễ Vượt Qua, trong đó mỗi gia đ́nh người Do-thái dâng lời cảm tạ Thiên Chúa đă thương giải phóng dân tộc của họ thoát khỏi ách nô lệ của Ai-cập. Nghi thức Vượt Qua cũng loan báo Đấng Cứu Tinh sẽ đến, là Đấng Thiên sai sẽ chiến thắng sự chết và tội lỗi, và sẽ đưa Lịch Sử thánh đến sự hoàn tất. Do đó, trong chính một buổi cử hành lễ Vượt Qua, Chúa Kitô đă lập bí tích Thánh Thể. Thay v́ chỉ chúc tụng và cảm tạ Thiên Chúa đă ban cho bánh, rượu và mọi điều hạnh phúc, Chúa Giêsu “cầm lấy bánh, dâng lời tạ ơn, bẻ ra và nói: “Này là Ḿnh Thầy, chịu phó nộp v́ các con: các con hăy làm việc này để tưởng nhớ đến Thầy”. Cũng vậy sau bữa ăn, Người cầm lấy chén rượu và nói: “Chén này là Giao Ước mới trong máu Thầy; mỗi lần các con uống, các con hăy làm việc này để tưởng nhớ đến Thầy” (1Cr 11,23-25).

Như vậy, Chúa Kitô làm phong phú Thánh Lễ bằng một ư nghĩa mới, mang tầm vóc hoàn vũ. Chính Người, là Đấng Cứu Tinh mà mọi người mong đợi, đang thực hiện cuộc giải phóng dân mới của Chúa, tức là Giáo Hội, được cứu độ bởi Thánh Giá và sự Phục Sinh của Người. Từ bữa Tiệc Ly đó, các Kitô hữu dâng lên Chúa Cha, mỗi ngày và mọi nơi, của lễ hy sinh và tạ ơn của chính Chúa Kitô.

 

2. Các phần trong Thánh Lễ như thế nào?

Thánh lễ gồm hai phần:

A/ Phụng vụ Lời Chúa.

B/ Phụng vụ Thánh Thể.

Hai phần này liên kết chặt chẽ với nhau làm thành một hành vi phụng tự duy nhất. Thật vậy, Thánh Lễ là bàn tiệc gồm Lời Chúa và Thánh Thể, nơi đây các tín hữu được giáo huấn và bổ dưỡng.

Các nghi thức trước phần phụng vụ Lời Chúa (gồm bài ca nhập lễ, lời chào, nghi thức sám hối, kinh Thương xót, kinh Vinh Danh và lời nguyện nhập lễ) đều có tính cách mở đầu, dẫn nhập và chuẩn bị.

Các nghi thức vừa kể trên nhằm giúp các tín hữu hiệp thông với nhau, chuẩn bị tâm hồn để lắng nghe Lời Chúa và cử hành Thánh Lễ cho xứng đáng.

A. Phụng vụ Lời Chúa

Phần chính yếu của phụng vụ Lời Chúa là các bài đọc trích từ Kinh Thánh, với những bài thánh ca kèm theo. C̣n bài giảng, kinh Tin Kính và lời nguyện giáo dân có mục đích khai triển và kết thúc phần phụng vụ Lời Chúa.

B. Phụng vụ Thánh Thể

- Dâng lễ : chuẩn bị lễ vật mà trong giây lát nữa sẽ trở thành Ḿnh và Máu Chúa Kitô.
- Kinh Tạ Ơn : là trung tâm và là đỉnh điểm của thánh lễ (chúng ta sẽ khai triển ở phần sau).
- Những nghi thức hiệp lễ : kinh Lạy Cha, chúc b́nh an, bẻ bánh, kinh Lạy Chiên Thiên Chúa, rước lễ và lời nguyện hiệp lễ.

Sau phần Phụng vụ Thánh Thể là nghi thức kết lễ : chào và ban phép lành, và giải tán cộng đoàn giáo dân.

 

3. Linh mục đóng vai tṛ ǵ trong thánh lễ?

Giám mục hoặc linh mục chủ tọa thánh lễ là dấu chỉ sự hiện diện của Chúa Kitô trong Giáo Hội của Người. Điều đó quả quyết rằng, lúc những người đă chịu phép Rửa tụ họp nhau lại, đó là chính Chúa Kitô qui tụ và phán dạy họ, chính Người ban Ḿnh của Người và xây dựng Giáo Hội.

Nếu có nhiều linh mục đồng tế, th́ chỉ có một vị chủ tế từ đầu đến cuối thánh lễ. Vị chủ tế đó biểu tượng cho sự hiện diện của chính Chúa Kitô trong Giáo Hội của Người. Khi đọc những lời nguyện, linh mục chủ tế luôn nhân danh cộng đoàn mà đọc.

 

4. Tại sao thánh lễ luôn được cử hành giống nhau, đọc hoài những lời bất biến?

Bởi v́ Chúa Giêsu đă phán dạy: “Các con hăy làm việc này mà nhớ đến Thầy” (Lc 22, 19; 1Cor 11,24-25). Do đó, chúng ta thực hiện những ǵ mà Chúa Giêsu đă truyền cho chúng ta phải làm để tưởng nhớ đến Người. Từ gần 2000 năm qua, chỉ có một vài thay đổi nhỏ trong thể thức diễn tả mà thôi. Và cũng gần 2000 năm qua, người Kitô hữu không ngừng tuyên đọc: “Trước ngày chịu nạn, Chúa Giêsu cầm lấy bánh… cầm lấy chén rượu…” và họ cùng làm một cách thức như thế.

Trong thánh lễ, chúng ta không cử hành bữa Tiệc Ly, nhưng là cử hành sự chết và sự sống lại của Chúa Giêsu. Để thực hiện điều đó, chúng ta dựa trên cử chỉ và lời nói của Chúa Giêsu ở bữa Tiệc Ly. Có tất cả bốn cử chỉ: “Chúa Giêsu cầm lấy bánh, tạ ơn, bẻ ra và trao cho các môn đệ”. Toàn phần phụng vụ Thánh Thể tóm gọn trong đó:

* Chúa Giêsu cầm lấy bánh (và rượu): đây là phần Dâng lễ.

* tạ ơn : kinh Tạ Ơn.

* bẻ ra : nghi thức bẻ bánh.

* và trao cho cho các môn đệ : rước lễ.

Sự “tưởng nhớ” của Thánh lễ không chỉ là một kỷ niệm, nhưng là tác động bí tích, qua đó, điều Chúa Kitô đă thực hiện một lần duy nhất trong quá khứ được ban cho chúng ta thực sự trong hiện tại của đức tin Kitô giáo.