Bài 1.  Phụng Vụ - Năm Phụng Vụ - Các Ngày Lễ - Dự Lễ Chúa Nhật

 

A.Phụng Vụ

   Phụng vụ là việc thờ phượng Thiên Chúa cách công khai và chính thức của toàn thể Hội Thánh. Phụng vụ gồm có sau đây: Thánh Lễ, Các Bí tích và Á Bí tích, Phụng vụ các Giờ Kinh.

Theo Bản Toát yếu Giáo lư (TyGl), số 219 : “Phụng vụ là hành động tuyệt đối thánh thiêng, Phụng vụ là chóp đỉnh mà mọi hoạt động của Hội Thánh đều hướng tới, đồng thời là nguồn mạch phát sinh mọi năng lực của đời sống Hội Thánh.  Qua Phụng vụ, Đức Kitô tiếp tục công tŕnh cứu chuộc chúng ta trong Hội Thánh, với Hội Thánh và nhờ Hội Thánh của Người”.

Để được gọi là một hành vi Phụng vụ, phải gồm đủ 3 yếu tố căn bản sau đây :

-     Cử hành nhân danh Hội Thánh, 

-     Cử hành bởi những người được ủy nhiệm cách hợp pháp, (x. GL 837)

-     Và theo cách thức được Hội Thánh chấp nhận: (không được thêm, bớt, thay đổi)  (x. GL. 846).

 

B. Năm Phụng Vụ

Theo thời tiết thiên nhiên, người ta chia thời gian 1 năm làm 4 Mùa : Xuân, Hạ, Thu, Đông.  Trong Phụng vụ, Hội Thánh muốn thánh hoá tất cả thời gian trong năm dựa trên cuộc đời Chúa Cứu Thế, nên chia thành các Mùa khác nhau, theo tuần tự:

-     Mùa Vọng và Giáng sinh : mừng Mầu nhiệm Chúa Nhập thể.  Mùa Vọng kéo dài khoảng 4 tuần trước lễ Giáng sinh;   mùa Giáng sinh kéo dài tới cuối tuần lễ Hiển Linh (trước lễ Chúa Giêsu chịu phép Rửa)

-     Mùa Thường Niên I : từ lễ Chúa Chịu Phép Rửa đến giáp Thứ Tư Lễ Tro. (V́ ngày lễ Phục sinh không cố định, nên Mùa này kéo dài từ 5 đến 9 tuần, tuỳ theo năm).

-     Mùa Chay và Phục sinh : Mừng Mầu nhiệm Chúa Cứu chuộc. 

Mùa Chay gồm 40 ngày (không tính các ngày Chúa Nhật), từ Thứ Tư Lễ Tro đến thứ Bảy Tuần Thánh. Mùa Phục sinh gồm 50 ngày : từ lễ Phục sinh đến lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống.

-     Mùa Thường niên II : kéo dài khoảng 25 đến 29 tuần (tuỳ theo năm), từ sau lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống đến hết tuần 34 Thường niên.

Lễ Phục sinh được tính vào Chúa nhật đầu tiên sau ngày trăng tṛn đầu tiên của Mùa xuân (21 tháng 3). Và từ lễ Phục sinh, ta tính ra được 3 Lễ khác: lễ Tro (trước 40 ngày, không kể các Chúa nhật), lễ Thăng Thiên (sau 40 ngày), lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống (sau 50 ngày). Công Đồng Nicea năm 325 quyết định Lễ Phục Sinh sẽ nằm trong khoảng từ 22/3 đến 25/4 Dương lịch.

 

C. Các Ngày Lễ

Các ngày Lễ được chia thành 3 bậc:

1/ Lễ Trọng,  đánh dấu bằng mẫu tự S (Solemnity) có đọc kinh Vinh danh và Tin kính.

2/ Lễ Kính, đánh dấu bằng mẫu tự F (Feast) có đọc kinh Vinh danh.

3/ Lễ Nhớ (Memorial) chia thành 2 loại: M (lễ nhớ buộc) thường làm Lễ kính vị thánh đó – m (lễ nhớ tùy chọn) có thể làm Lễ kính vị thánh đó hay làm theo ư của vị chủ tế chọn.

Theo Giáo Luật hiện hành các ngày lễ buộc là:

-          52 Chúa nhật trong năm.

-          Ngoài ra c̣n thêm 10 ngày lễ buộc nữa Giáo hội quy định: Lễ Giáng sinh (25-12), lễ Hiển linh, lễ Chúa lên trời, lễ Ḿnh Máu Thánh Chúa Giêsu, lễ Mẹ Thiên Chúa (1-1), lễ Mẹ Vô nhiễm (8-12), lễ Mẹ hồn xác lên trời (15-8), lễ Thánh Giuse (19-3), lễ thánh Phêrô và Phaolô (29-6), lễ các Thánh (1-11). (Gl. 1246). Tuy nhiên, với sự phê chuẩn của Toà Thánh, Hội Đồng Giám mục có thể bỏ bớt vài ngày lễ buộc trong 10 lễ đó hay chuyển dời sang ngày Chúa nhật.

-          Tại Hoa kỳ, lễ Hiển linh và lễ Ḿnh Máu Thánh Chúa được chuyển sang Chúa nhật gần đó. Lễ Thánh Giuse và  lễ Thánh Phêrô, Phaolô không buộc nữa.

Trong Giáo hội hiện nay có 17 lễ Trọng, gồm:

* 10 Lễ mừng kính Thiên Chúa: Giáng sinh, Hiển linh, lễ Truyền tin, Phục sinh, Chúa lên trời, Chúa Thánh Thần hiện xuống, Chúa Ba Ngôi, Ḿnh Máu Thánh Chúa, Thánh Tâm Chúa, Chúa Kitô Vua.

* 3 lễ mừng kính Đức Mẹ: Mẹ Vô nhiễm, Mẹ Thiên Chúa, Mẹ lên trời.

* 4 lễ mừng kính các Thánh: Thánh Giuse, Sinh nhật Thánh Gioan Tẩy Giả, Thánh Phêrô và Phaolô, lễ Các Thánh.

Trong 17 lễ trọng, nếu lễ đó nằm trong ngày Chúa nhật hay vào danh sách lễ buộc th́ buộc tham dự. Ngoài ra có những lễ trọng nhưng không buộc, td. Lễ Truyền tin (25-3), lễ Thánh Tâm Chúa (19 ngày sau Lễ Hiện xuống), lễ sinh nhật Thánh Gioan Tẩy giả (24-6).

 

D. Tại sao buộc đi lễ ngày Chúa nhật?

Ngày nay, nhiều tín hữu nhiệt thành không thích kiểu nói “buộc đi lễ ngày Chúa nhật”. Họ khó chấp nhận việc dâng lễ ngày Chúa nhật như là một bổn phận phải giữ ! Thật vậy, người ta thường nói đến Kitô giáo với những bổn phận phải chu toàn. Những kiểu nói “luật buộc”, “bổn phận” đúng ra nên được hiểu như là những dấu hiệu báo động : chúng không chỉ định một lư tưởng phải vươn tới, nhưng chỉ là một nhắc nhở ḷng trung thành cần phải giữ và phát triển.

Khi đức tin sống động, th́ không cần phải nói đến việc buộc giữ ngày Chúa nhật. Nếu bạn yêu mến Chúa Kitô th́ bạn không thể không đáp lại lời mời gọi của Người. Khi bạn đang đói và được người ta dọn một bữa ăn thịnh soạn, hỏi rằng bạn có thực sự bị bắt buộc ăn hay không? Nếu bạn khao khát hạnh phúc và b́nh an, th́ chỉ có Chúa Kitô mới có thể làm cho bạn thỏa ḷng. Vậy bạn có bị bắt buộc phải tiếp đón Chúa Kitô khi Người mời gọi bạn đến dự tiệc Thánh Thể của Người không? Tham dự thánh lễ không phải là dịp để chúng ta lấy lại sức cho đời sống thường nhật của chúng ta hay sao?

Trước câu hỏi: “có buộc đi lễ các ngày Chúa nhật hay không?”, câu trả lời sẽ là “có” cho những ai không mắc ngăn trở thật sự để đến tham dự thánh lễ. Vả lại, Giáo Hội khuyên nhủ các tín hữu tham dự Thánh lễ hằng ngày. Tham dự Thánh lễ mỗi ngày là thông phần hoàn toàn với hành vi phụng vụ của Giáo Hội để dâng lên trên bàn thờ tất cả đời sống và lịch sử của con người. Đối với các tín hữu có thể đi nhà thờ được, Thánh lễ hằng ngày đặt sự phục sinh của Chúa Kitô ngay giữa các hoạt động trong ngày của họ : nghề nghiệp, gia đ́nh, xă hội, v.v…

Trong mối quan hệ của chúng ta đối với Thiên Chúa, khi chúng ta bắt đầu tính toán để khỏi làm hơn bổn phận đ̣i hỏi, làm vừa vặn cho đúng luật buộc, khi chúng ta cố “mặc cả” về điều “được phép” và “điều cấm đoán” để t́m ra những điều dễ làm hơn, khi chúng ta muốn t́m ơn cứu rỗi “rẻ tiền”, th́ lúc đó chúng ta nên xét lại t́nh trạng “sức khỏe” Đức tin của chúng ta!